Paule. “Le lingue dei sardi” est su tìtulu de unu addòviu chi b’at àpidu su 5 de Maju coladu. Sunt istados illustrados sos resurtados de sa chirca sotziulinguìstica fata dae sas Universidades de Tàtari e de Casteddu e cummissionada dae sa Regione sarda subra de s'impreu de su sardu e de sas àteras limbas minoritàrias faeddadas in Sardigna.
Paule est una bidda chi no est istada isseberada a casu ca s’agatat in su tzentru de s’ìsula e calicunu nd’at allegadu comente “epitzentru ètnicu de sa Sardigna”.
Sa nostra est un’ìsula chi tenet una richesa manna chi àteras regiones non tenent. Non si chistionat petzi su sardu, ma s’allegant finas àteras limbas: su tataresu, su gadduresu, su tabarchinu, su catalanu. Unu patrimòniu mannu chi arriscat de si pèrdere e, si non damus cara, sa limba nostra a bellu a bellu at a iscumpàrrere. No est catastrofismu. A dolu mannu, est custa sa beridade.
Segundu una chirca Istat sa Sardigna est italòfona. S’allegat mescamente s’italianu, a su puntu chi sa regione nostra nche colat sa mèdia natzionale. Sos datos de sa chirca sarda cunfirmant, a dolu mannu, su chi narat s’Istat.
2550 intervistas, 77 sas Comunas sardas interessadas, duos grupos de intervistados, unu de pitzinnos dae 6 a 14 annos, e unu de mannos. Sas preguntas de su cuestionàriu fiant medas e diferentes, ma una de sas prus importantes fiat sa de noe: “A bandas de s’italianu, intre sas variedades linguìsticas faeddadas in Sardigna cale connoschet mègius?” Est essidu a pìgiu chi su 68,4% de sa populatzione faeddat sa limba locale, su 29% la cumprendet e petzi su 2,7% non faeddat nen cumprendet cale si siat limba locale.
Sighende a lèghere sos datos si podet bìdere chi b’at gente chi faeddat su sardu petzi in tzertos cuntestos. L’allegant de prus cussos chi istant in sas biddas minores e cussos chi tenent una laurea chistionant su sardu de mancu de totu sos àteros. In su tzilleri, in su traballu e finas in ìscola s’impreu de sa limba locale est minimadu. Sas fèminas mescamente no allegant sas limbas locales in sas biddas issoro e sos fìgios los creschent in italianu in su 90% de sos casos. In famìlia cun sos antzianos si faeddat su prus sa limba locale. Cun sos mannois si chistionat mescamente in sardu, ma cun sos fìgios su prus in italianu. Sas limbas locales sunt impreadas de mancu dae sas còpias e dae sos giòvanos. Si si colat dae sa famìlia a sos cuntestos istitutzionales si podet bìdere chi su sardu est impreadu pagu.
Juvanna Tuffu (dae sa rubrica Sa limba nostra SardegnaVentirighe n.51)
Nessun commento:
Posta un commento